Khám Phá Vương Quốc Đá Đại Zimbabwe: Bí Ẩn Về Nền Văn Minh Cổ Đại

Suốt nhiều thế kỷ qua, di sản của Đại Zimbabwe đã trở thành đề tài nóng hổi, kích thích hàng loạt cuộc thảo luận về vị trí và vai trò của nó trong lịch sử châu Phi. Vậy, Đại Zimbabwe thực sự là gì, và có điều gì bí ẩn ẩn chứa bên dưới những tàn tích này?

Great Zimbabwe, nằm gần Masvingo ở Zimbabwe, là một thành phố của nền văn minh châu Phi cổ đại mang nhiều điều kỳ diệu. Nơi đây sở hữu một tòa tháp hình nón ấn tượng cùng với những bức tường bao quanh hình tròn. Theo các nghiên cứu khảo cổ, cư dân đã hiện diện tại đây từ khoảng năm 1100 sau Công nguyên.

Tuy nhiên, vào thế kỷ 15, khu vực này đã bị bỏ hoang với nhiều giả thuyết về lý do. Ngày nay, những di tích còn sót lại chỉ là những tảng đá vô tri, phản ánh một nền văn minh hùng mạnh đã từng tồn tại.

Vào năm 1868, một nhóm nhà thám hiểm châu Âu đã tình cờ phát hiện ra một khu vực hoang tàn rộng lớn ở Zimbabwe. Di tích này được nhận diện là “Đại Zimbabwe” và nhanh chóng trở nên nổi tiếng toàn cầu.

Nơi đây có những cấu trúc bằng đá đồ sộ, có niên đại từ thế kỷ 12, phần lớn đã bị hư hại nhưng vẫn giữ được vẻ đẹp lôi cuốn của một quần thể kiến trúc tráng lệ.

Tâm điểm của di tích này là tòa thành hình bầu dục lớn. Được xây dựng bằng những viên đá nhỏ, công trình thể hiện kỹ thuật kiến trúc tinh vi, không cần dùng đến chất kết dính. Tường thành bao quanh được ngắt quãng bởi ba cánh cổng.

Trong lòng thành có một quần thể kiến trúc phong phú với những bức tường bao, dấu tích nhà ở, cung điện, bia đá, hầm ngầm và giếng nước, đặc biệt là những tháp đá cao hình nón mà đến nay vẫn chưa lý giải được công dụng của chúng.

Kể từ khi được phát hiện, hàng loạt huyền thoại đã bao phủ lên khu di tích độc đáo này.

Nhiều người cho rằng, Đại Zimbabwe chính là khu đất có mỏ vàng của Quốc vương Salomon được đề cập trong Thánh kinh. Tường thành ở đây được xây dựng theo phong cách mà Vua Salomon từng thực hiện khi xây dựng cung điện trên núi Molia.

Câu chuyện này đã dẫn đến những thảm họa cho di tích vô giá này.

Cơn sốt vàng của người châu Âu đã bùng nổ tại Đại Zimbabwe. Họ đã thuê dân bản địa và sử dụng các phương tiện hiện đại để tiến hành khai thác khu di tích, đào sâu tới 3 mét.

Dù không tìm thấy vàng, nhưng những nhà thám hiểm châu Âu đã phát hiện ra rất nhiều hiện vật quý giá, bao gồm cả văn tự cổ của nền văn minh đã xây dựng nên Đại Zimbabwe. Các hiện vật này đã bị rao bán trước khi các nhà khoa học có cơ hội nghiên cứu.Những cuộc khai quật tiếp theo đã phát hiện nhiều vũ khí, công cụ lao động, và một số đồ trang sức tinh xảo, trong đó có những sản phẩm được đưa từ Trung Quốc, Ả Rập, Ba Tư và Ấn Độ.

Điều này cho thấy Đại Zimbabwe từng là một trung tâm thương mại lớn, nơi diễn ra những giao thương văn hóa với châu Á từ thời xa xưa. Đến thế kỷ 15, Great Zimbabwe có dấu hiệu suy yếu. Lí do thực sự của việc này vẫn còn là một bí ẩn. Người ta nghĩ rằng sự kết hợp giữa hạn hán và việc chăn thả gia súc quá mức là nguyên nhân dẫn đến sự cạn kiệt tài nguyên tại đây. Có khoảng 30.000 người đã sống tại vùng đất này và những biến cố trên đã gây ra nạn đói, khiến họ không còn có khả năng sinh tồn tại đây.

Đến nay, danh tính của những người đã xây dựng Đại Zimbabwe và lý do dẫn đến sự suy tàn của vương quốc này vẫn là một câu hỏi chưa có lời giải cho các nhà sử học.

Ngày nay, Đại Zimbabwe được cho là do người Gokomere bản địa xây dựng. Họ là bộ lạc đã sống quanh vùng này từ thế kỷ IV và có khả năng chế tác đồ gốm, nghệ thuật đá rất tốt.

Không những thế, người Gokomere cũng là những thương nhân tài ba, họ đã tạo dựng được một mạng lưới thương mại rộng lớn, trải dài đến bờ biển Mozambique, và đã từng giao thương với các thuyền buôn từ Trung Quốc, Ả Rập và nhiều nơi khác.

Vào thời hoàng kim, Đại Zimbabwe có thể là trung tâm thương mại lớn nhất, với hầu hết các loại hàng hóa có sẵn trong thời đại đó. Chính vì lý do này mà những hiện vật tìm thấy tại đây lại có nguồn gốc từ các nền văn hóa Trung Đông, châu Á…

Giữa thế kỷ XV, trung tâm thương mại của người Gokomere đã di chuyển dần về phía Bắc. Đây có thể là nguyên nhân chính khiến Đại Zimbabwe bị bỏ hoang. Thiếu sự chăm sóc của con người, các công trình kiến trúc bằng bùn đã sụp đổ, để lại những tàn tích từ đá.

Tường bao của Đại Zimbabwe vẫn giữ được sự vững chắc, mặc dù không sử dụng vôi vữa trong xây dựng. (Ảnh: Sacredsites.com).

Nhiều ý kiến khác nhau cho rằng Đại Zimbabwe có thể đã từng là một trạm giao thương của người Bồ Đào Nha hoặc người Phoenicia, được xây dựng để làm nơi tạm nghỉ và trao đổi hàng hóa. Khi không còn nhu cầu, nơi này đã bị bỏ hoang.

Mặc dù chỉ còn là những tàn tích, Đại Zimbabwe vẫn đóng vai trò là biểu tượng cho nền văn minh châu Phi. Năm 1986, UNESCO đã công nhận di tích này là Di sản Thế giới, ghi nhận “công trình kiến trúc bằng đá lớn nhất thời Trung cổ tại châu Phi cận Sahara”. Với những tranh luận xung quanh di tích này, các nhà khảo cổ học trong tương lai vẫn sẽ tiếp tục khám phá để tìm ra câu trả lời cho những câu hỏi còn bỏ ngỏ.