Giải Mã Bí Ẩn Của Lịch Maya: Những Khám Phá Mới Nhất

Lịch Maya đã khiến không ít nhà nghiên cứu phải đau đầu bởi những bí ẩn xung quanh chu kỳ 819 ngày của nó. Thế nhưng, những bí mật này giờ đây đã dần được hé lộ.

Nền văn minh Maya, một trong những nền văn minh cổ đại lừng danh, vẫn luôn được bao quanh bởi những điều kỳ bí. Người Maya, nhóm thổ dân thuộc khu vực Trung Mỹ, nổi bật với hệ thống chữ viết của họ, trước cả khi người châu Âu đặt chân đến lục địa này.

Các nghiên cứu cho thấy vương quốc Maya bắt đầu hình thành từ khoảng thế kỷ thứ nhất sau Công nguyên, trong khi các di tích cổ hơn 1.000 năm vẫn chưa được xác định rõ ràng về thời kỳ tồn tại. Người Maya chủ yếu sống nhờ vào nông nghiệp, phụ thuộc nhiều vào những yếu tố tự nhiên như thời tiết và khí hậu.

Hơn nữa, kiến thức toán học, kiến trúc, thiên văn học và công nghệ tính toán thời gian của người Maya đã trở thành nguồn cảm hứng cho các nhà khoa học hiện đại. Hệ thống số của họ là số đếm theo cơ số 20, và đáng chú ý là họ đã phát minh ra số 0. Bằng chứng cho thấy họ có hiểu biết sâu sắc về các hiện tượng thiên văn như Mặt Trăng và Mặt Trời.

Lịch sử nền văn minh Maya còn ghi nhận những biến động lớn do các cuộc xung đột giữa các vương quốc, dẫn đến sự diệt vong của họ vào thế kỷ 16 bởi cuộc xâm lăng của người Tây Ban Nha.

Trong những thập kỷ qua, các nhà khoa học và khảo cổ học đã khám phá nhiều khía cạnh của xã hội Maya, từ kiến trúc vĩ đại đến những vị thần phức tạp của họ. Tất nhiên, một trong những điều thú vị và khó nắm bắt nhất chính là bộ lịch có chu kỳ 819 ngày của họ.

Theo nghiên cứu mới của giáo sư John H. Linden và Victoria R. Bricker từ Đại học Tulane, được đăng tải trên tạp chí Ancient Mesoamerica, những phát hiện trước đây đã chỉ ra rằng bộ lịch này có liên quan đến thời gian mà một hành tinh cần để trở lại cùng một vị trí trên bầu trời so với Mặt Trời, từ góc nhìn của Trái Đất. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về nó, cần đặt nó vào bối cảnh thời gian lớn hơn nhiều.

Nghiên cứu cho thấy lịch của người Maya đồng điệu với các chu kỳ hành tinh trong khoảng thời gian 45 năm – một phần thời gian dài hơn rất nhiều so với các giả thuyết trước đây.

Các tác giả đã giải thích rằng: “Dù các nghiên cứu trước đã cố gắng chỉ ra mối quan hệ giữa các hành tinh trong 819 ngày, nhưng mô hình bốn phần của nó quá ngắn để phù hợp với các chu kỳ giao hội của những hành tinh có thể quan sát được”.

Những thành tựu nổi bật của người Maya trong thiên văn và toán học đã tạo nên sự khác biệt rõ rệt trong cách họ tính toán thời gian và phát triển lịch.

Biện pháp giải thích cho bí ẩn này được xác lập dựa trên giá trị số ở trung tâm hệ thống chữ số của người Maya, cụ thể là hệ số vigesimal – cơ số 20.

“Bằng cách kéo dài lịch lên 20 chu kỳ 819 ngày, một mô hình xuất hiện cho thấy các chu kỳ giao hội của tất cả các hành tinh hiện hữu sẽ tương ứng với các điểm dừng trong lịch 819 ngày lớn hơn”.

Do đó, người Maya đã lập ra khoảng thời gian 45 năm (bao gồm 20 bộ 819 ngày) để chỉ sự đồng bộ của các hành tinh, tạo thành lịch của họ. Mặc dù có tính phức tạp, chu kỳ giao hội giữa những hành tinh với tốc độ khác nhau vẫn có sự tương quan chính xác khi xem xét qua 20 chu kỳ (tương đương với khoảng 16.380 ngày hoặc 45 năm), chu kỳ giao hội của các hành tinh đều phù hợp với hệ thống lịch mà họ đã tạo ra.

Hệ thống lịch của người Maya rất đa dạng, với nhiều bộ lịch được phát triển nhằm phục vụ cho các mục đích khác nhau, chẳng hạn như tính toán mùa vụ và tổ chức lễ nghi. Cách tính năm của họ rất chính xác, với 365 và 1/4 ngày, được chia thành 18 tháng, mỗi tháng 20 ngày, cùng 5 ngày “không thuộc bất cứ năm nào” được gọi là Wayeb, coi là 5 ngày cực kỳ nguy hiểm trong năm.

Người Maya cũng đã có những phép đo chính xác về chu kỳ giao hội của những hành tinh quan sát được: Sao Thủy, Sao Kim, Sao Hỏa, Sao Mộc và Sao Thổ.

Một yếu tố khó khăn trong việc giải mã chu kỳ là 117 ngày của Sao Thủy, nhưng khi tổng hợp mọi hành tinh vào 20 chu kỳ, mọi thứ đều hòa vào nhau trong lịch. Chiều dài tổng thể có thể được xác định qua Sao Hỏa, với chu kỳ đồng bộ kéo dài 780 ngày, khớp chính xác với 21 chu kỳ cho tổng cộng 16.380 ngày hoặc 20 chu kỳ 819 ngày. Theo tỉ lệ, Sao Kim cần bảy chu kỳ để khớp với năm lần đếm 819 ngày, Sao Thổ cần 13 chu kỳ để tương ứng với sáu lần đếm 819 ngày, trong khi Sao Mộc cần 39 chu kỳ để đạt 19 lần đếm 819 ngày, như đã được nêu trong Cơ chế phổ biến.

Khám phá này khẳng định rằng người Maya đã sở hữu nền tảng toán học phức tạp cũng như những quan sát thiên văn tỉ mỉ từ thời kỳ sớm, trước khi khoa học hiện đại ra đời.

“Thay vì chỉ tập trung vào một hành tinh nào đó”, các tác giả kết luận, “các nhà thiên văn học Maya, những người đã tạo ra bộ đếm 819 ngày, đã tưởng tượng nó như một hệ thống lịch lớn hơn có thể dự đoán tất cả các chu kỳ của những hành tinh có thể nhìn thấy, như những điểm tương ứng với chu kỳ của chúng trong Vòng Tzolk’in và Calendar Round”.